Xavier Queipo

Naqueles tempos de continuas viaxes e de chuvias, vivía eu en Bruxelas, vórtice e capital de Europa, cidade probeta onde se decanta o sarrio das culturas, prodixio do bilingüismo militante que enfrentaba naquela urbe, supostamente cosmopolita, os máis baixos e intransixentes instintos de dúas comunidades lingüisticamente diferenciadas e politicamente irreconciliables; os flamengos, de futuro económico e reproductivo, e os valóns, de historia de mando e decadencia de puxos. Eu vivía, mal que ben, naquela paranoia de linguaxe bifocal (Poussez-Duwen, Tirez-Treken, Sorte-Uitrit, Avenue-Laan, Grand-Groote, Arts-Kunst, Rue-Straat, Loi-Wet, ...), sen poder tomar partido por ningún dos litigantes, convencido como estaba do dereito de ámbolos pobos a fala-la súa lingua, e convencido tamén, davvero, da arbitrariedade histórica de constituíren un mesmo estado. Daquela, un bo día (parte da cualificación é automática e a frase a pé feito, outra, sen dúbida, producto da escritura demorada que dá oportunidade a reflexións e a medidas, a correlato e meditada adxectivación. Ámbalas dúas presentes e fundamentais, como dirección e azar, como destino e circunstancia), fun comisionado polos un xefes (pluralizo para ubicalos, para dar impresión de ser un minchiña na escala de poder, por ese pracer íntimo de adopta-lo rôle de vítima), e por un período de dúas semanas, a unha misión de rutina no Norte de Francia. Logo dunha primeira semana, na que resistimos con certa cachaza os labirínticos atrancos que puxo ante nós a sofisticada burocracia francesa, tan tributaria do pasado napoleónico de imperio e grandeur, de pentágono inscrito en círculo perfecto, había que lle dar unha saída á nosa humanidade, ó outro lado que ficara aferrollado por tanto formalismo e tanta diplomacia. Como queira que tiñamo-la fin de semana libre e quedábamos en Normandía —terra de queixos e de mazás, de peixe fresco e historia de conquista e cabalería— pareceunos unha boa idea visita-lo Mont Saint-Michel, fortaleza que se ergue no cumio dunha rocha no medio dun impresionante esteiro, no que se ensarillan, en ensamblaxe hídrica e inestable, tres ríos: o Sée, o Seleune e o Couesnon, sendo este último o que orla o monte polo seu lado sur, separando Normandía da Bretaña. O curso dos ríos ten mudado no decorrer dos tempos, coma fronteira lábil e movimentada, con resultado de liortas e disputas, de fronteiras de por vida e outros males incurables do nacionalismo excluente. Cruzámo-lo istmo que une o Mont Saint-Michel coa terra firme e deixámo-lo noso Peugeot ás portas mesmas da fortaleza. Ascendimos con parsimonia as encostas empedradas e húmidas, as ruelas angostas e fistulárias, as escaleiras de pedra labrada na rocha nai, os fragmentos dunha lenda de liortas e de anxos, ata chegarmos, co cansazo pneumático que marca a traza dos xemelgos, ó pé do edificio emblemático da abadía. Pagámo-la entrada —rito necesario, imposto cultural que debería dar dereito a máis satisfaccións cá o feito de soportar que un funcionario, autómata e soberrecio, poña cara de hidra atópica ou de estaxirita romántico e alado deixándote franquear o recibidor, e mirándote coa mesma autosuficiencia que se te concedese un gran privilexio ou unha dádiva exclusiva. Entramos, pois, co pé mudado e poucas ganas de ficar, pero xa mesmo nos puxemos a navegar sen compás por salas inhospitais e vastos corredores, por torreóns ameados de patios xeométricos, de escalas helicoidais e portas que levaban a ningures, so teitos amansardados ou estreas bixeminadas, entre galpóns venteados e sucios e escuros calabozos intuídos soamente na profundidade cega duns chanzos con cancelas de ferro forxado. Saímos a visitar xardíns mal coidados que deixaran atrás un esplendor posible de roseiras e glicinas, de herbas multicolores e aromas de lavanda, de sebes ordeadas e labirintos clásicos, de fontes descacadas con mármores denegridos e xaspeados de barola, de fentos medrando como báculos vexetais e pilosos. Deleitámonos coas raiolas que entraban nas solainas, presintindo as lareiras na escuridade chafranada de salas enormes sustentadas por columnas redondas e masivas, ollamos para paredes lisas soportadas, na súa pretendida fraxilidade, por contrafortes dobres e macizos, sentímo-lo chifrar do vento nas angosturas da pedra. Detivémonos a xantar nun routier, onde logo dunha comida tan especiada como abundante, impúxose con naturalidade a aguardente de Calvados, da que bebimos con fruición carencial. A min mentres, tocado polo destilado alcólico, daba voltas e máis voltas, integrándome como alfombra voadora dunha xeira de liortas, de lendas e dunha historia fría de espadas e guerreiro, de loitas cabaleirescas e combates de honra. Nas miñas fantasías, viaxei cos cabaleiros da venerada orde de San Miguel, loitando armas nun gran salón de robustas columnas e grandes arcos, mentres monxes beneditinos tiñan o seu calefactor encendido e cantaban presenzas, abeirando nun chanzo e destacando entre todos os presentes, a figura mítica de Robert de Thorigny, famoso por eleva-la abadía ó cénit do seu máximo poder, tamén alí, impresiona pola súa trágica pasamento.